Marża jest liczona od ceny sprzedaży, a narzut od ceny zakupu. Przy tej samej kwocie zysku narzut zawsze będzie więc wyższy procentowo niż marża. To rozróżnienie ma znaczenie przy ustalaniu cen, ocenie rentowności i planowaniu rabatów.
Marża a narzut – najważniejsze różnice
Oba wskaźniki opierają się na tej samej kwocie zysku, ale mają inny punkt odniesienia. Marża pokazuje, jaka część ceny zapłaconej przez klienta pozostaje jako zysk. Narzut informuje natomiast, o ile procent cena sprzedaży została podniesiona względem kosztu zakupu lub wytworzenia.
| Cecha | Marża | Narzut |
| Punkt odniesienia | Cena sprzedaży | Cena zakupu lub koszt wytworzenia |
| Wzór | Zysk ÷ cena sprzedaży × 100% | Zysk ÷ cena zakupu × 100% |
| Co pokazuje | Jaki procent ceny klienta stanowi zysk | O ile procent podniesiono koszt zakupu |
Jak obliczyć marżę i narzut?
W obu obliczeniach najpierw trzeba ustalić zysk kwotowy. Przyjmijmy stały przykład: produkt kosztuje firmę 80 zł, a zostaje sprzedany za 100 zł. Zysk wynosi zatem 20 zł.
Obliczanie marży
Marżę liczymy w odniesieniu do ceny sprzedaży. Kolejne kroki wyglądają następująco:
- Ustal cenę sprzedaży – 100 zł.
- Odejmij koszt zakupu – 100 zł − 80 zł = 20 zł zysku.
- Podziel zysk przez cenę sprzedaży – 20 zł ÷ 100 zł = 0,20.
- Pomnóż wynik przez 100% – marża wynosi 20%.
Wzór można zapisać tak:
Marża = (cena sprzedaży − cena zakupu) ÷ cena sprzedaży × 100%
Obliczanie narzutu
Narzut odnosi się do ceny zakupu, dlatego w tym samym przykładzie wynik będzie inny:
- Ustal koszt zakupu – 80 zł.
- Oblicz zysk – 100 zł − 80 zł = 20 zł.
- Podziel zysk przez koszt zakupu – 20 zł ÷ 80 zł = 0,25.
- Pomnóż wynik przez 100% – narzut wynosi 25%.
Wzór wygląda następująco:
Narzut = (cena sprzedaży − cena zakupu) ÷ cena zakupu × 100%
Różnica wynika wyłącznie z mianownika. Kwota zysku w obu przypadkach wynosi 20 zł, ale 20 zł stanowi 20% ceny sprzedaży równej 100 zł i 25% ceny zakupu równej 80 zł. Dlatego przy dodatnim zysku narzut zawsze przewyższa marżę procentową.
Dlaczego mylenie marży z narzutem jest ryzykowne?
Używanie tych pojęć zamiennie może zniekształcić ocenę wyników i prowadzić do decyzji opartych na błędnych danych. Najczęstsze konsekwencje to:
- Błędna wycena produktów – firma może ustalić cenę zbyt niską, aby osiągnąć zakładany poziom marży, albo zbyt wysoką, gdy do ceny doliczy niewłaściwy wskaźnik.
- Nieopłacalne promocje – rabat może obniżyć marżę bardziej, niż zakłada osoba odpowiedzialna za sprzedaż.
- Nieprawidłowe raportowanie wyników – przedstawienie narzutu jako marży zawyża ocenę rentowności produktu.
- Utrata zaufania klientów i partnerów – niejasne lub błędne informacje o cenach i zysku utrudniają rozmowy handlowe.
W analizowanym przykładzie pracownik, który nazwie narzut 25-procentową marżą, przekaże przełożonemu zawyżoną informację. Przy jednej sztuce różnica wynosi 5 punktów procentowych, ale przy dużej liczbie transakcji może przełożyć się na istotne rozbieżności w planowanym zysku.
Kiedy stosować marżę, a kiedy narzut?
Wybór wskaźnika zależy od celu obliczeń. Pomocne są następujące zasady:
- Narzut stosuj, gdy ustalasz cenę sprzedaży na podstawie kosztu zakupu lub wytworzenia.
- Marżę stosuj, gdy oceniasz, jaka część ceny sprzedaży pozostaje jako zysk.
- Narzut ułatwia tworzenie cennika i kalkulowanie ceny wyjściowej.
- Marża lepiej sprawdza się przy analizie rentowności produktów, sprzedaży i rabatów.
W praktyce oba wskaźniki mogą być potrzebne jednocześnie. Narzut pomaga ustalić cenę, a marża pokazuje, jaki rezultat przynosi ta cena z perspektywy sprzedaży.
Narzut służy przede wszystkim do ustalania ceny od kosztu, natomiast marża pomaga ocenić zysk zawarty w cenie sprzedaży.
